Radziecki pistolet samopowtarzalny, będący wersją rozwojowa pistoletu TT (TT-30), a opracowany w latach 1933-1935 przez Fiodora W. Tokariewa z Zakładów w Tule.
Tło historyczne:
Pistolet Tokariewa TT (TT-30), przyjęty na uzbrojenie Armii Czerwonej w roku 1931 nie był konstrukcją, która zachwyciła użytkowników. Zastrzeżenia zgłaszano zwłaszcza do jego systemu zabezpieczeń (a raczej ich braku, poza jedynym – odciągnięciem kurka „na pierwszy ząb”, co miało uniemożliwić oddanie strzału). Z drugiej strony broń była konstrukcyjnie nieco przekombinowana, co niepotrzebnie podnosiło koszty produkcji.
Tokariew postanowił zatem wprowadzić odpowiednie zmiany do konstrukcji swojego pistoletu. Zmiany te nie miały wpływu na jego cechy użytkowe, ale lepiej przystosowywały konstrukcje do wytwarzania wielkoseryjnego. W szczególności zmieniono położenie i kształt rygli na lufie, a także przekonstruowano mechanizm spustowy (przez co z tylnej części rękojeści broni znikło charakterystyczne wycięcie z dopasowaną pokrywą, kryjące dostęp do tego mechanizmu). Tak zmodyfikowaną broń przyjęto do uzbrojenia jako "7,62 mm pistolet samopowtarzalny wz. 33"., ale powszechnie nazywano ją nadal akronimem "TT" (Tulskij Tokariew) lub „TT-33” (dla odróżnienia od „TT-30”). Pistolety te produkowano w Tule od roku 1936 (pod koniec 1941 zakłady ewakuowano do Iżewska, podjęto także produkcję w Kowrowie). Do roku 1942 wyprodukowano ponad 700 tysięcy egzemplarzy, co było liczbą gigantyczną w porównaniu z ok. 20 tysiącami TT-30 wyprodukowanymi w latach 1931-35.
Z jakiegoś powodu, przez całą druga połowę lat trzydziestych, wojsko wciąż traktowało TT (teraz już TT-33) wręcz alergicznie. Niektóre zarzuty były mniej lub bardziej uzasadnione, ale niektóre zahaczały wręcz o granice absurdu (np. jako poważna wadę zgłaszano, że z broni tej trudno jest prowadzić ogień przez otwory obserwacyjne w czołgach...). Przy tym jakoś nie zauważano tego, co powszechnie uznaje się za największą zaletę TT jako broni wojskowej - znacznego zasięgu skutecznego i dużej przebijalności, związanych z wysoką prędkością początkową pocisku (dla porównania - o prawie 100 m/s większą niż w przypadku polskiego Visa). W rezultacie, w roku 1938 ogłoszono nowy konkurs na pistolet wojskowy, ale jego zwycięzca (pistolet Wojewodina) nie zdążył wejść do produkcji seryjnej - w 1941 nastąpił atak wojsk niemieckich i priorytetem stała się masowa produkcja tego, co jest. Zaś podczas wojny szybko zapomniano o "dyskwalifikujących wadach" TT i produkowano go aż do 1967.
Opis eksponatu:
Pistolet TT-33 numer seryjny 45742, wyprodukowany w Tule w 1936 (pierwszy rok produkcji tego modelu). Broń nieco "nadgryziona zębem czasu" na powierzchniach zewnętrznych, ale w pełni sprawna mechanicznie (obecnie ustawowo pozbawiona cech użytkowych). Kabura i wycior powojenne, polskiej produkcji.
Nieco więcej ciekawostek o historii pistoletu TT można przeczytać w dwuczęściowym artykule mojego autorstwa:
Opowieść o pistolecie TT, czyli wielka kariera niechcianej broni. Część 1
Opowieść o pistolecie TT, czyli wielka kariera niechcianej broni. Część 2