Radziecki czołg lekki z początkowego okresu II wojny światowej.
Tło historyczne:
Czołg T-60 skonstruowany został w sierpniu 1941 przez zespół pod kierownictwem Nikołaja A. Astrowa z Biura Konstrukcyjnego Zakładów Nr 37 w Moskwie, jako następca czołgu lekkiego T-30, który z kolei był uproszczonym wariantem czołgu pływającego T-40. W nowym pojeździe przede wszystkim znacznie zmniejszono rozmiary kadłuba, zmieniono jego kształt oraz pogrubiono nieco pancerz i wzmocniono uzbrojenie – teraz było to szybkostrzelne 20 mm działko lotnicze SzWAK i karabin maszynowy 7,62 mm. Cały proces projektowania trwał zaledwie dwa tygodnie, a już we wrześniu czołg pośpiesznie przyjęto na uzbrojenie Armii Czerwonej.
Czołgi T-60 produkowano od września 1941 do lipca 1942 w czterech zakładach: GAZ w Gorkim, Fabryka nr 37 w Swierdłowsku, Fabryka nr 38 w Kirowie oraz Fabryka nr 264 w Stalingradzie. Powstało ich łącznie około 6 000 egzemplarzy.
Przeznaczeniem taktycznym czołgów T-60 miało być zapewnienie wsparcia ogniowego pododdziałom piechoty oraz działania rozpoznawcze (chociaż te ostatnie utrudniał brak radiostacji). W praktyce jednak, z konieczności rzucano je do zadań, które powinny realizować czołgi średnie, a nawet ciężkie (!), na przykład do kontrataków na nacierające niemieckie jednostki pancerne.
Szybko jednak okazało się, że T-60 zupełnie się do tego wszystkiego nie nadaje. Był stanowczo zbyt słabo opancerzony i niezwykle ciasny - dwuosobowa załoga przeszkadzała sobie nawzajem, a prowadzenie ognia przy zamkniętych włazach powodowało, że czołgiści błyskawicznie zatruwali się gazami prochowymi. Z kolei wspomniany brak radiostacji praktycznie uniemożliwiał dowodzenie i koordynację działań na polu walki. W efekcie, już w październiku 1941, czyli zaledwie miesiąc po rozpoczęciu produkcji, specjaliści z Narodowego Komisariatu Przemysłu Czołgowego uznali czołgi T-60 za nie odpowiadające realiom i potrzebom frontu, ale masową produkcję kontynuowano jeszcze przez blisko rok - liczyła się liczba czołgów, nie ich jakość. Doświadczenia i wnioski miały zostać uwzględnione w projekcie jego następcy - czołgu lekkiego T-70.
Na czołgach T-60 szkolili się także polscy czołgiści w radzieckiej szkołach wojsk pancernych w latach 1943-44. Po utworzeniu Oficerskiej Szkoły Broni Pancernej w Rembertowie (styczeń 1945), używano tam trzech czołgów T-60 (do końca 1945 roku).
Opis eksponatu:
Czołg T-60 z żeberkowanymi kołami nośnymi, produkcji Zakładów Nr 37, wiosna 1942. Większość czołgów T-60, zwłaszcza z późniejszego okresu produkcji, nie nosiła żadnych oznaczeń taktycznych.
Model w skali 1/35, zestaw Aeroplast.